Programma 1 - Samenleving

Inleiding

Terug naar navigatie - Programma 1 - Samenleving - Inleiding

De ontwikkelingen binnen het sociaal domein zijn ook in 2025 dynamisch geweest. In lijn met de uitgangspunten van onze sociale visie en de ambities uit Koers 2030, hebben we verder geïnvesteerd in de versterking van de sociale structuur en de doorontwikkeling van de dienstverlening vanuit het Bonkelaarhuis. We hebben het aantal ondersteuningsvragen zien toenemen, terwijl de financiële middelen onverminderd onder druk stonden.

Als gemeente waren we aan zet om duidelijke keuzes te maken en prioriteiten te stellen. Tegelijkertijd hebben ruimtelijke ontwikkelingen en de SPUK GALA-regeling kansen geboden om onze preventieve structuur verder te versterken en een gezonde leefstijl bij onze inwoners te bevorderen. Deze preventieve inzet is en blijft noodzakelijk, omdat de zorg en ondersteuning voor onze inwoners onder druk staan door de krapte op de arbeidsmarkt en de dubbele vergrijzing. Er zijn steeds minder professionals beschikbaar om de benodigde ondersteuning en/of zorg te bieden, terwijl de zorgvraag van vooral ouderen en andere kwetsbare inwoners toeneemt. 

Voor inwoners met een kleinere draagkracht zijn we een passend vangnet blijven bieden voor (tijdelijke) ondersteuning. Vroegtijdig signaleren en preventieve inzet, volgens de principes van positieve gezondheid en normaliseren, bleef belangrijk om grotere problemen te voorkomen. Passende ondersteuning moest beschikbaar blijven voor iedereen die dit nodig had, en hiervoor hebben we zowel lokale als regionale partners hard nodig gehad. We hebben daarom stevig ingezet op een goede regionale samenwerking, met ruimte voor lokaal maatwerk.

Kernopgave Veilig en Inclusief

Terug naar navigatie - Programma 1 - Samenleving - Kernopgave Veilig en Inclusief

Ook in 2025 hebben we ingezet op een sterke sociale infrastructuur. We vinden het belangrijk dat inwoners voor zichzelf én voor elkaar zorgen. En wij zorgen voor een passend vangnet als er steun in de rug nodig is.

Om onze sociale structuur betaalbaar te houden en te kunnen blijven investeren in inclusieve en veilige buurten, hebben we in 2025 - in lijn met het collegewerkprogramma - de volgende vier speerpunten gehanteerd:

  1. We maken werk van een veerkrachtige samenleving;
  2. We verstevigen het 'normale leven' door verbinding aan te brengen tussen gezondheid, sport, welzijn en onderwijs;
  3. We verstevigen de bestaanszekerheid en ontwikkelkansen van onze inwoners;
  4. We maken werk van veilige en veerkrachtige buurten.

Wat hebben we gedaan?

Terug naar navigatie - Programma 1 - Samenleving - Wat hebben we gedaan?

Het sociaal domein stond ook in 2025 financieel onder druk, terwijl de maatschappelijke uitdagingen onverminderd toenemen. Dit heeft in 2025 geleid tot (ravijnjaar) maatregelen om binnen de gemeentelijke financiële kaders te kunnen blijven werken aan een veilige en inclusieve samenleving. Ook met onze regionale partners en gemeenschappelijke regelingen zijn maatregelen genomen om binnen de financiële kaders te blijven. Op basis van het in 2024 vastgestelde nieuwe subsidiekader is richting gegeven aan nieuwe afspraken, waardoor we gerichter en effectiever kunnen sturen op de subsidiepartners.

Naast deze maatschappelijke ontwikkelingen zijn er ook beleidsmatige programma’s vanuit het Rijk op ons afgekomen: de Hervormingsagenda Jeugd, het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming, het Integraal Zorgakkoord, het Gezond en Actief Leven Akkoord, het Programma Wonen, Ondersteuning en Zorg voor Ouderen, de doordecentralisatie Beschermd Wonen etc. Om deze programma’s te laten slagen hebben we verder geïnvesteerd in een stevige basis van een goed werkende toegang en een passend ondersteuningsaanbod vanuit het Bonkelaarhuis. In 2025 zijn de werkzaamheden uitgevoerd om het Bonkelaarhuis per 1 januari 2026 als onafhankelijke, zelfstandige lokale stichting te organiseren. Daarnaast heeft de gemeenteraad budget beschikbaar gesteld voor de noodzakelijke uitbreiding in het naastgelegen pand. Hierdoor kwalitatief goede dienstverlening voor onze inwoners duurzaam geborgd is. Binnen het Bonkelaarhuis is actief en resultaatgericht samengewerkt met onze lokale en regionale partners om te blijven innoveren en de sociale structuur te versterken.

In 2025 is de preventieve structuur verder verstevigd door in te zetten op de samenwerking tussen verschillende maatschappelijke partners op het gebied van sport en preventie. Door de inzet van cultuureducatie in samenwerking met het onderwijs en culturele organisaties zijn meer kinderen met cultuur in aanraking gekomen. 

We hebben onverminderd ingezet op het versterken van het ‘normale leven’, door middel van het versterken van de onderlinge verbondenheid in buurten en wijken om de informele (hulp) structuren te verstevigen. Hiermee realiseren we dat de context waarin het normaal is dat mensen elkaar helpen, wordt verstevigd. Daarnaast hebben we ingezet op het voorkomen van het ‘problematiseren’ van alledaagse problemen. De oplossing van een probleem hoeft niet altijd een maatwerkvoorziening te zijn en kan ook buiten de voorzieningen van de gemeente gevonden worden, bijvoorbeeld in het netwerk van de inwoner. In dit kader is bijvoorbeeld ook in 2025 de verordening Jeugdhulp aangescherpt.

De samenwerking tussen het sociaal en fysiek domein is versterkt waardoor we gezamenlijk en in samenhang meer richting kunnen geven aan een gezonde, inclusieve en sociale leefomgeving. Dit heeft geleid tot het opstarten van het integraal opstellen van de woonvisie (inclusief woonzorg), een inclusieagenda en een kader voor de 'gezonde leefomgeving'. Tevens worden bij nieuwe herinrichtingsprojecten integrale start-ups uitgevoerd waardoor de sociale en inclusieve doelstellingen ook op korte termijn waar mogelijk worden gerealiseerd. 

Om het arbeidsmarktpotentieel te vergroten zetten we samen met de GR Sociaal ook in op het verstevigen van de ketenaanpak participatie, in aansluiting op een nieuw wettelijk kader dat het Rijk aan het ontwikkelen is. Begeleiding van inwoners die participeren via laagdrempelige activiteiten of (beschut) werk kan eenvoudig worden op- en afgeschaald, zonder dat inwoners het risico lopen om inkomen te verliezen. In 2025 zijn er verschillende initiatieven ontwikkeld om mensen met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt actief te laten meedoen met lokale partners, waarbij inwoners zich niet belemmerd voelen door drempels. 

In lijn met ons Integraal Veiligheidsplan (IVP) is in 2025 ingezet op veiligheid en leefbaarheid. We hebben gewerkt aan het beperken van woonoverlast en aan het veilig laten wonen van personen in een kwetsbare positie met de juiste begeleiding en hulp. Buurtbemiddeling is een vast onderdeel in de eerste fase van burengerucht. Met Tablis Wonen hebben we prestatieafspraken gemaakt om samen de verantwoordelijkheid te nemen voor buurtbemiddeling. Tevens hebben we ingezet op het voorkomen van jeugdoverlast door in contact te treden met betrokken jongeren en hun ouders. 

Tot slot hebben we in 2025 het Preventie- en Handhavingsbeleid Alcohol en Drugs geactualiseerd. Daarmee werken we integraal samen om het middelengebruik onder jongeren terug te dringen. Samen met onze ketenpartners is in het COOS-overleg gezamenlijk gesproken over signalen en per situatie bepaald welke aanpak het meest passend is. Ook is de BOA-capaciteit uitgebreid om de handhaving in 2026 te versterken.

Ambities

Terug naar navigatie - Programma 1 - Samenleving - Ambities

Ambitie 1: We maken werk van een veerkrachtige samenleving

Terug naar navigatie - Programma 1 - Samenleving - Ambities - Ambitie 1: We maken werk van een veerkrachtige samenleving

De ondersteuningsvragen binnen het sociaal domein blijven groeien. Dit komt onder andere door maatschappelijke ontwikkelingen zoals de dubbele vergrijzing, kansenongelijkheid en mondiale onrust. Terwijl onze samenleving complexer wordt, nemen ook de verwachtingen toe dat veel alledaagse problemen via de professionele ondersteuning kunnen worden opgelost. Dit leidt niet alleen tot hogere kosten, maar ook tot een cultuur waarin we steeds meer zijn gaan diagnosticeren, labelen en behandelen.

We blijven vanuit het principe positieve gezondheid investeren in een preventieve structuur om de veerkracht van onze inwoners te behouden of te vergroten. Met een brede kijk op gezondheid en welzijn dragen we bij aan het vermogen van mensen om met fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven om te gaan en om zoveel mogelijk eigen regie te voeren. Dit doen we door het principe 'normaliseren' samen met onze partners vorm te geven door een context te creëren waarin het normaal is om andere mensen te helpen, gewone problemen gewoon worden opgelost en er een passend vangnet wordt gerealiseerd voor mensen die (tijdelijk) ondersteuning nodig hebben, gericht op wat 'wat heb je nodig?' en niet op 'wat heb je?'

Speerpunten

Ambitie 2: We verstevigen het 'normale leven' door verbinding aan te brengen tussen gezondheid, sport, welzijn en onderwijs

Terug naar navigatie - Programma 1 - Samenleving - Ambities - Ambitie 2: We verstevigen het 'normale leven' door verbinding aan te brengen tussen gezondheid, sport, welzijn en onderwijs

We willen het ‘normale leven’, zoals al omschreven onder de ambitie 'We maken werk van een veerkrachtige samenleving', verstevigen door een sterkere verbinding aan te brengen tussen gezondheid, sport, welzijn en onderwijs. Door deze verbinding kunnen we in samenhang inzetten op een preventieve structuur waarin de sociale en fysieke leefomgeving onze inwoners faciliteert om een gezonde leefstijl aan te nemen en naar elkaar om te zien in een inclusieve samenleving. Hiermee willen we de veerkracht van onze inwoners verstevigen en zo de druk op de sociale voorzieningen laten afnemen.

Speerpunten

Ambitie 3: We verstevigen de bestaanszekerheid en ontwikkelkansen van onze inwoners

Terug naar navigatie - Programma 1 - Samenleving - Ambities - Ambitie 3: We verstevigen de bestaanszekerheid en ontwikkelkansen van onze inwoners

We willen dat iedereen mee kan doen naar vermogen en dat inwoners zoveel als mogelijk voor zichzelf en elkaar kunnen zorgen. Bestaanszekerheid is een belangrijke voorwaarde om mee te kunnen doen naar vermogen en voor jezelf en elkaar te kunnen zorgen. Het is ook een belangrijke voorwaarde om je als mens te kunnen ontwikkelen en tegelijkertijd draagt (door)ontwikkeling bij aan bestaanszekerheid. Niet alleen omdat er wellicht (meer) inkomen kan worden verkregen uit werk, maar ook omdat inwoners dan meer kennis en vaardigheden hebben om hun eigen leven vorm te geven, waaronder ook financiële administratie.

Als gemeente dragen we direct bij aan bestaanszekerheid en ontwikkelkansen door uitvoering te geven aan de Participatiewet, Arbeidsmarktregio-beleid, WSW voorziening Drechtwerk (en de doorontwikkeling naar een Sociaal Leerwerkbedrijf), lokale participatieplekken en minimabeleid. Vanuit deze beleidsterreinen zetten we in op het voorzien in (aanvullend) inkomen en ontwikkeling naar werk of andere betekenisgevende daginvulling. Daarbij zetten we vanuit de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening in op het voorkomen van schulden en het zo snel mogelijk en goed oplossen van schulden. Beleidsterreinen die ook bijdragen aan het versterken van bestaanszekerheid zijn de investeringen die we als gemeente doen op de gelijke ontwikkelkansen voor kinderen en jongeren en onze inzet op het bestrijden van laaggeletterdheid (het vergroten van basisvaardigheden).

Net als bij meer gemeenten in Nederland neemt het aantal inwoners dat gebruik moet maken van een Participatiewet-uitkering iets toe. Dat komt enerzijds omdat de uitstroom afneemt. Inwoners die kunnen werken zijn in deze arbeidsmarkt vaak al aan het werk. Dat betekent dat de inwoners die nu nog gebruik moeten maken van een uitkering een grote(re) afstand hebben tot de arbeidsmarkt, door bijvoorbeeld ziekte of beperkingen, of persoonlijke omstandigheden. Het aantal (voorheen) Wajongers neemt ook gestaag toe in de Participatiewet. Tegelijkertijd is er sprake van instroom door statushouders, deze zijn in hun inburgeringsperiode vaak aangewezen op een uitkering. 
In 2025 wordt de reeds gestarte herijking van het re-integratie- en participatiebeleid voortgezet met aandacht voor aanpassing van methodieken, instrumentarium en ontwikkelprogramma op de (toenemende) zwaarte en specifieke (doelgroep)kenmerken van de uitkeringsgerechtigden. Daarbij is ook aandacht voor het bevorderen van maatschappelijke participatie en parttime werk en proactief benaderen van kwetsbare jongeren om hen een zo groot mogelijke kans te bieden op een zo zelfstandig mogelijk bestaan.

Het Rijk wil dat gemeenten hun arbeidsmarktregio's gaan (door)ontwikkelen naar een netwerkstructuur waar alle inwoners uit de arbeidsmarktregio op een duidelijk vindbare plek terecht kunnen met al hun vragen rondom loopbaanontwikkeling en Werk. Deze ontwikkeling zal in 2025 zijn beslag krijgen. De GR Sociaal geeft deze ontwikkeling vorm binnen de kaders die wij als gemeente gesteld hebben. Wij vinden dit van belang omdat een goed functionerende arbeidsmarkt bijdraagt aan ontwikkelkansen en loopbaanmogelijkheden voor al onze inwoners.

Daarnaast wil het Rijk ook dat gemeenten hun WSW-voorziening gaan (door)ontwikkelen naar Sociaal Leerwerkbedrijven. Ook dit zal zijn beslag krijgen in 2025.

Tot slot wordt er nieuw beleid Schuldhulpverlening opgeleverd, met aandacht voor het implementeren van de (landelijk afgesproken) basisdienstverlening Schuldhulpverlening.

Speerpunten

Ambitie 4: We maken werk van veilige en veerkrachtige buurten

Terug naar navigatie - Programma 1 - Samenleving - Ambities - Ambitie 4: We maken werk van veilige en veerkrachtige buurten

Een wijk- en buurtgerichte aanpak kan bijdragen aan versterking van de sociale basis en leefbaarheid. Daarom is het project gestart om te komen tot buurtagenda’s. Een buurtagenda is een agenda van en voor bewoners uit de buurt en bestaat uit vraagstukken waar zij graag mee aan de slag willen. De gemeente ondersteunt waar nodig door middelen beschikbaar te stellen en het proces te faciliteren. De realisatie hiervan zal in 2025 plaatsvinden.

In lijn met ons Integraal Veiligheidsplan (IVP) blijven we inzetten op veiligheid en leefbaarheid. We werken aan het beperken van woonoverlast en aan het veilig laten wonen van personen in een kwetsbare positie met de juiste begeleiding en hulp. Een deel van onze inwoners veroorzaakt overlast. Door vroegtijdig in te zetten op complexe situaties, kunnen overlastmeldingen, verzwaring van de problematiek en escalatie worden voorkomen. Recent (sept 2024) is het Convenant regionale aanpak woonoverlast medeondertekend door Tablis Wonen om hier samen met de gemeente en andere partners in op te trekken. Buurtbemiddeling is een vast onderdeel in de eerste fase van burengerucht. Ook zij komen steeds vaker complexere situaties tegen in de praktijk. 
Met Tablis Wonen maken we prestatieafspraken voor 2025: de inzet is om samen de verantwoordelijkheid te nemen voor buurtbemiddeling. 

Met de Aanpak Voorkomen Escalatie (AVE) willen we zo vroegtijdig mogelijk voorkomen dat complexe situaties (verder) uit de hand lopen. Het is een methodiek die richting geeft aan gecoördineerde regie op het snijvlak van zorg en veiligheid die we in 2025 gaan invoeren. Hierbij betrekken we onze (veiligheids)partners, zoals de politie en Tablis Wonen. 
Jeugdoverlast en jeugdcriminaliteit houden onze aandacht, we ontwikkelen een Persoonsgerichte aanpak (PGA) in lijn met onze buurgemeenten en sluiten hiermee ook aan bij het AVE model, zoals eerder benoemd. Het preventie- en handhavingsplan Alcohol en Drugs wordt integraal geactualiseerd. 

Er zijn veel mogelijkheden waar inwoners hun klachten, verdachte situaties of overlast kunnen melden. Wellicht melden zij dit helemaal niet. Sommige van deze meldingen worden rechtstreeks doorgezet zonder tussenkomst van systemen, waardoor deze niet in de cijfers terugkomen. Ons veiligheidsbeeld, gebaseerd op de (politie)cijfers, kán daardoor niet overeenkomen met de werkelijkheid. We zetten in 2025 in op het vergroten van de aangifte- en meldingsbereidheid. Zo komen we tot meer inzicht en de daarbij benodigde inzet om Sliedrecht nog veiliger te maken.

Kritische geluiden zijn essentieel voor de democratie en de rechtsstaat en de ruimte voor het uiten van maatschappelijk ongenoegen staat dan ook niet ter discussie. Het toenemend maatschappelijk ongenoegen, de vergroting van polarisatie en radicalisering/extremisme proberen we samen met onze veiligheidspartners, maar ook met maatschappelijke partners zoals religieuze gemeenschappen te verminderen om zo de sociale stabiliteit te borgen. 

Omdat criminaliteit zich niet aan gemeentegrenzen houdt, is het belangrijk om krachten te bundelen om het waterbedeffect tussen de gemeenten van Drechtsteden Buiten zoveel mogelijk te voorkomen. Samenwerken is essentieel voor de inzet van (schaarse) capaciteit, om barrières op te werpen, zodat criminelen hun misdrijven niet kunnen en willen plegen in onze gemeente, maar ook niet in buurgemeenten. We zetten daarom na evaluatie in op de voortzetting van het Bestuurlijk Interventie Team (BIT) met onze partners in Drechtsteden Buiten in 2025. We versterken ook onze inzet op ondermijning op de terreinen van automotive, bedrijventerreinen en het buitengebied door sterker samen te werken in de regio. 

Agressie, geweld of intimidatie tegen bestuurders of politieke ambtsdragers is ingrijpend en onacceptabel. Bovendien ondermijnt deze vorm van agressie het functioneren van de overheid. Daarom volgt de gemeente Sliedrecht de landelijke richtlijnen waar het gaat om preventie en doen wij zo nodig aangifte en bieden wij ondersteuning en advies aan onze medewerkers, bestuurders en politieke ambtsdragers. 

Ook in 2025 werken wij verder aan fysieke veiligheid. Vanuit Openbare orde en veiligheid zoeken we altijd de samenwerking met ruimtelijke ontwikkeling, met het sociaal domein, met verkeer en vervoer, zowel op beleidsniveau als in de uitvoering.
 
Opvang van vluchtelingen

In 2025 hebben we de opvang van Oekraïense ontheemden aan het Stationspark voortgezet. Ter voorbereiding van het AZC aan de Zwijnskade/Kweldamweg hebben we samen met het COA en in overleg met stakeholders zoals de GGD, het waterschap en de omgevingsdienst, de planvorming verder uitgewerkt. De benodigde onderzoeken en rapportages voor de vergunningaanvraag zijn voorbereid en zijn we samen met de klankbordgroep en omwonenden aan de slag gegaan met een plan waarin onder andere veiligheid, participatie, onderwijs en communicatie een plek krijgen. In 2026 zullen we deze plannen definitief maken, ter voorbereiding op de opening in 2027. Op deze manier zorgen we ervoor dat we dit proces zorgvuldig oppakken met oog voor opvang en omgeving. 

Hoewel de Richtlijn Tijdelijke Bescherming Oekraïense vluchtelingen in maart 2025 afloopt, verwachten we dat opvang als gevolg van de voortdurende oorlog helaas langer nodig is, waardoor de richtlijn zal worden verlengd. Veel Oekraïners hebben werk, en kinderen gaan naar school en raken ingeburgerd. Samen met de andere gemeenten binnen de Veiligheidsregio ZHZ denken wij na over de langetermijnscenario's voor duurzame opvang, begeleiding en ondersteuning.

We verwachten dat eind 2025 de asielopvang van het COA in Sliedrecht Noord operationeel is. We streven ernaar de noodopvang in het gemeentekantoor zo lang als nodig en mogelijk is open te houden, tot uiterlijk de opening van een AZC. We zijn in overleg met de VR ZHZ en het COA over de wijze waarop de exploitatie in de toekomst vorm zal krijgen. Net als in de noodopvang in het gemeentekantoor, blijven we er met de komst van het AZC, samen met onze partners, voor zorgen dat er voldoende activiteiten zijn voor de vluchtelingen.

Speerpunten

Bijdrage van verbonden partijen aan dit programma

Terug naar navigatie - Programma 1 - Samenleving - Bijdrage van verbonden partijen aan dit programma

GR Sociaal
De GR Sociaal voert voor de Drechtstedengemeenten gedelegeerde en gemandateerde taken uit op het gebied van de sociale zekerheid. Het betreft de uitvoering van taken op het gebied van de Participatiewet in Balans, Wet sociale werkvoorziening, Wet maatschappelijke ondersteuning en de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening. Daarnaast voert zij op basis van een dienstverleningsovereenkomst taken uit op het gebied van de Wet inburgering 2021, de ondersteuning van de gedupeerden van de toeslagenaffaire en het verstrekken van leefgeld aan Oekraïense vluchtelingen. 

Dienst Gezondheid & Jeugd (GR)
De GR Dienst Gezondheid & Jeugd bestaat uit vier organisatie onderdelen: de GGD ZHZ, Leerplicht + Voortijdig schoolverlaten (LVS) ZHZ, Veilig Thuis ZHZ en de Serviceorganisatie Jeugd (SOJ) ZHZ. Zij voert wettelijke taken uit op grond van onder andere de Wet Publieke Gezondheid, de Leerplichtwet en de Jeugdwet. De GGD ZHZ is de gemeenschappelijke dienst voor publieke gezondheid en beschermt, bewaakt en bevordert de gezondheid van de inwoners van Zuid-Holland Zuid. LVS ZHZ geeft uitvoering aan het handhaven van de Leerplichtwet en wetgeving op het gebied van voortijdig schoolverlaten (wet Van School Naar Duurzaam Werk-VSNDW). Het organisatie onderdeel Veilig Thuis ZHZ zet zich in voor het voorkomen en stoppen van huiselijke geweld, kindermishandeling en ouderenmishandeling. De Serviceorganisatie Jeugd ZHZ tenslotte draagt zorg voor het organiseren van de jeugdhulp in de regio. 

Beleidsindicatoren

Terug naar navigatie - Programma 1 - Samenleving - Beleidsindicatoren
Naam indicator Meest recente waarde Sliedrecht Streefwaarde
% van de inwoners dat problemen zelf of samen met bekenden (eigen sociaal netwerk) kan oplossen 90% (2021) 92%
Gemiddelde cijfer dat klanten aan de dienstverlening in het Bonkelaarhuis geven 8,6 (2025) 8,4
% huishoudens met een bijstandsuitkering 4,8% (aug 2025) 4%
Gemiddeld cijfer dat inwoners geven voor het prettig wonen in de buurt 7,5 (2023) 7,5