Paragraaf Lokale heffingen en belastingen

In 2025 was 15% van de inkomsten van onze gemeente afkomstig uit lokale heffingen. Deze vormen daarmee een belangrijke inkomstenbron voor de gemeente. Deze inkomsten worden voor het merendeel opgebracht door burgers en voor een kleiner deel door bedrijven. De heffing vindt plaats op basis van verordeningen die door de gemeenteraad zijn vastgesteld. Deze ‘Paragraaf Lokale Heffingen’ geeft op hoofdlijnen een overzicht van de lokale heffingen en belastingen.

Lokale heffingen kunnen we onderscheiden in gebonden en ongebonden heffingen. Gebonden wil zeggen dat de besteding gerelateerd is aan een direct aanwijsbare tegenprestatie van de gemeente. Dit zijn retributies (bijvoorbeeld leges, marktgeld) of bestemmingsheffingen (bijvoorbeeld afvalstoffenheffing, rioolheffing). Deze heffingen worden verantwoord op de desbetreffende gemeentelijke programma’s en worden niet tot de algemene dekkingsmiddelen gerekend. Ongebonden lokale heffingen zijn zogenaamde zuivere belastingen. De opbrengsten hieruit kunnen door de gemeenteraad vrijelijk binnen het werkterrein van de gemeente worden ingezet. Het gaat hierbij om de onroerendezaakbelastingen (OZB), hondenbelasting en precariobelasting. Deze heffingen zijn niet verbonden aan een inhoudelijk programma en behoren tot de algemene dekkingsmiddelen.

Deze paragraaf heeft betrekking op beide categorieën heffingen. In het vervolg gaan wij in op de volgende aspecten:

• Ontwikkelingen en rijksbeleid
• Opbrengst gemeentelijke heffingen
• Heffingen woonlasten (lokale lastendruk)
• Overige lokale heffingen
• Kwijtscheldingen

a.    Rijksbeleid
In het hoofdlijnenakkoord 2024–2028 Hoop, Lef en Trots is opgenomen dat afspraken zouden worden gemaakt om de woonlasten, met name de OZB, te maximeren. Daarnaast is aangekondigd dat nadere afspraken met gemeenten worden uitgewerkt over een gemaximeerde planbatenheffing. Als gevolg van de val van het kabinet en de vorming van een nieuw kabinet is op dit moment nog onduidelijk of en op welke wijze deze voornemens in de praktijk zullen worden gebracht.

b.    Lokale ontwikkelingen 
Het ‘Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV)’ schrijft voor dat inzichtelijk gemaakt moet worden hoe we bij de berekening van tarieven van heffingen ervoor zorgen dat de geraamde baten de geraamde lasten niet overschrijden, welke beleidsuitgangspunten ten grondslag liggen aan deze berekeningen en hoe deze uitgangspunten bij de tariefstelling worden gehanteerd.

Wij hanteren de volgende uitgangspunten voor de kostendekkendheid:

1. overhead toerekenen op basis van personeelslasten;
2. één systematiek van toerekening van overhead;
3. maximaal 100% kostendekkendheid;
4. toegroeien naar maximaal 100% kostendekkendheid van de lijkbezorgingsrechten in het jaar 2025;
5. de kwijtschelding ten laste te brengen van de heffing.

c.    Kwijtschelding
Een groot deel van de kwijtscheldingen is in 2025 geautomatiseerd getoetst. Het doel hiervan is om zo de administratieve lasten voor de burger te verminderen. Sinds 1 juli 2025 maakt GBD voor het totale kwijtscheldingsproces gebruik van Kwijtschelding 3.0, een verder verbeterde geautomatiseerde kwijtscheldingstoets. De toets kan op meer criteria toetsen, waardoor zowel de dienstverlening aan inwoners als de rechtmatigheid is toegenomen. 

Onderstaande tabel geeft een overzicht van de gerealiseerde opbrengsten over 2025 en, ter vergelijking, 2024. Wij merken op dat de verschillen tussen de verantwoording 2024 en 2025 geen indicatie geven van de stijging of daling van de tarieven, maar van de totale opbrengst. Factoren zoals ontwikkelingen in de WOZ-waarde en areaaluitbreiding spelen bij de onroerendezaakbelastingen een belangrijke rol. Meer of minder afgegeven omgevingsvergunningen kunnen de opbrengst aan leges sterk beïnvloeden.

Overzicht inkomsten die op basis van door de raad vastgestelde belastingverordeningen zijn gegenereerd (x € 1.000)

Bij de opbrengst van de niet-woningen is rekening gehouden met de opbrengst van het ondernemersfonds. Sliedrecht kent het gemeentebrede ondernemersfonds, dit wordt gefinancierd vanuit een opslag op de OZB-heffing voor niet-woningen. De opbrengst hiervan wordt via het Ondernemersfonds Sliedrecht besteed; daarom is dit budgetneutraal opgenomen. 

Tot de woonlasten worden de OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing gerekend. De woonlasten vormen het grootste deel van de opbrengst uit de gemeentelijke heffingen en daarmee grotendeels de lokale lastendruk.

In de volgende tabel wordt over de laatste vijf jaren de ontwikkeling van de woonlasten voor een meerpersoonshuishouden weergegeven, zowel die voor eigenaar-bewoners (dus met een eigen huis) als die van huurders. De OZB is berekend op basis van de laatste door het CBS gepubliceerde gemiddelde WOZ-waarde van woningen. Deze waarde is vastgesteld naar de peildatum 1 januari van het voorgaande jaar. De WOZ-waarde 2025 is dus berekend naar de waardepeildatum 1 januari 2024. Huurders betalen geen OZB en rioolheffing voor eigenaren.

Hondenbelasting
De Gemeentewet regelt dat gemeenten een belasting mogen heffen op het houden van honden. De hondenbelasting is een zuivere belasting die, net als de onroerendezaakbelastingen, naar de algemene middelen van de gemeente vloeit.

Voor 2025 zijn de tarieven verhoogd met 2,8% zoals vastgesteld in de Kadernota 2025.

Reinigingsrechten
Voor het ophalen van afval bij niet-woningen (winkels, bedrijven, buurtcentra, etc.) kunnen gemeenten een reinigingsrecht heffen. Wettelijk uitgangspunt is dat de opbrengst niet hoger mag zijn dan de kosten ter zake. Gemeenten hebben niet de verplichting om afval bij bedrijven in te zamelen. Dit in tegenstelling tot de inzameling van huishoudelijk afval bij woningen. Bedrijven dienen zelf zorg te dragen voor het afvoeren van het afval en kunnen hiervoor een contract aangaan met een erkende afvalinzamelaar.

Voor 2025 zijn de tarieven verhoogd met 2,8% zoals vastgesteld in de Kadernota 2025.

Reclamebelasting
Op grond van artikel 227 van de Gemeentewet kunnen gemeenten op openbare aankondigingen zichtbaar vanaf de openbare weg reclamebelasting heffen.

In overleg met de desbetreffende ondernemersverenigingen heeft uw raad op 30 januari 2018 drie reclamebelastingen ingevoerd, namelijk voor Winkelgebied Kerkbuurt, Winkelgebied Burgemeester Winklerplein en Woonboulevard Sliedrecht. Deze reclamebelastingen zijn 1 februari 2018 ingegaan.

Het doel is om met een ondernemersfonds het ondernemers- en verblijfsklimaat en daarmee de duurzame economische vitaliteit van de gebieden te versterken.
De opbrengst van deze belasting wordt gestort in ondernemersfondsen voor deze gebieden.
Afspraken hierover zijn vastgelegd in overeenkomsten tussen de verenigingen en de gemeente.

De belasting wordt geheven van de gebruiker van de onroerende zaak, zijnde niet-woningen in het desbetreffende gebied. Als de onroerende zaak leeg staat en er een reclame-uiting wordt gevoerd, wordt de aanslag opgelegd aan de eigenaar.

De jaartarieven 2025 zijn als volgt:

Winkelgebied Kerkbuurt:
Kernwinkelgebied: € 552,- per onroerende zaak zijnde niet-woning;
Aanloopgebied: € 324,- per onroerende zaak zijnde niet-woning.

Winkelgebied Burgemeester Winkelplein:
€ 350 per onroerende zaak zijnde niet-woning.

Voor Woonboulevard Sliedrecht is het aanslagbedrag afhankelijk van de WOZ-waarde van de onroerende zaak, namelijk:

Havengeld
Voor het gebruik van de gemeentelijke haven of andere openbare werken en voor het gebruik van alle binnen onze gemeente gelegen openbare wateren heft de gemeente havengeld. Het uitgangspunt daarbij is dat dit maximaal kostendekkend gebeurt.

Voor 2025 zijn de tarieven verhoogd met 2,8% zoals vastgesteld in de Kadernota 2025.

Lijkbezorgingsrechten
Als gemeente heffen wij rechten voor het gebruik van de begraafplaats en voor het verlenen van gemeentelijke diensten in verband met de begraafplaats. Uitgangspunt is dat dit ten hoogste kostendekkend gebeurt. 

Voor 2025 zijn de tarieven verhoogd met 2,8% zoals vastgesteld in de Kadernota 2025. De tariefstijging is daarmee onvoldoende om de lijkbezorgingsrechten 100% kostendekkend te laten zijn. Bij de vaststelling van de belastingverordeningen zal een voorstel worden gedaan om de tarieven de komende drie jaar 6% extra te laten stijgen ten opzichte van de stijging zoals opgenomen in de Kadernota 2025.

Leges 
Leges worden geheven voor door de gemeente verleende diensten. Het uitgangspunt voor de berekening van de kostendekkendheid is toetsing op verordeningenniveau, waarbij de geraamde lasten van alle genoemde activiteiten worden gedekt door de gezamenlijke baten uit de te heffen leges.

Voor 2025 zijn de tarieven verhoogd met 2,8% zoals vastgesteld in de Kadernota 2025.

Marktgeld
Op grond van artikel 229 van de Gemeentewet kunnen gemeenten marktgeld heffen. Uitgangspunt is dat dit ten hoogste kostendekkend gebeurt.

Voor 2025 zijn de tarieven verhoogd met 2,8% zoals vastgesteld in de Kadernota 2025.

Als een belastingplichtige wegens financiële omstandigheden niet in staat is een belastingaanslag geheel of gedeeltelijk te betalen, kan kwijtschelding worden verleend. De regels voor het toekennen worden vastgesteld door de rijksoverheid. Deze regels komen erop neer dat kwijtschelding mag worden verleend aan belastingplichtigen die een inkomen hebben dat niet hoger is dan 90% van de bijstandsnorm. Gemeenten mogen hiervan afwijken door deze inkomensgrens te verruimen naar 100% van de bijstandsnorm. Onze gemeente hanteert de 100%-norm, wat betekent dat inwoners met een inkomen op bijstandsniveau in beginsel voor kwijtschelding in aanmerking kunnen komen. Wel vindt een vermogenstoets plaats.

Gemeenten mogen wel zelf bepalen voor welke belastingen kwijtschelding wordt verleend. Er kan kwijtschelding worden aangevraagd voor:

• Onroerendezaakbelastingen
• Afvalstoffenheffing
• Rioolheffing
• Hondenbelasting (tot maximaal de helft van de verschuldigde belasting voor de eerste hond)

Het recht op kwijtschelding wordt op twee manieren vastgesteld, namelijk:

1. Op basis van ingediende kwijtscheldingsverzoeken.
2. Geautomatiseerde kwijtscheldingstoets voor de toegekende verzoeken van het voorgaande jaar. Hiermee wordt direct bij aanslagoplegging kwijtschelding verleend. Dit wordt de verlengingstoets genoemd.

In 2025 zijn 446 kwijtscheldingsverzoeken binnengekomen en afgehandeld. Hiervan zijn er 188 toegewezen. Op basis van de jaarlijkse verleningstoets zijn 441 aanslagen kwijtgescholden. In totaal zijn dus 629 aanslagen geheel of gedeeltelijk kwijtgescholden.

Voor gemeentelijke heffingen geldt de wettelijke eis dat tarieven maximaal kostendekkend mogen zijn. In de onderstaande tabel is de kostendekking voor 2025 inzichtelijk gemaakt. In de begroting is uitgegaan van de reguliere tariefstijgingen van 2,8%, zoals opgenomen in de Kadernota. Hierdoor wordt inzichtelijk dat de begrafenisrechten en de legesverordening nog niet 100% kostendekkend zijn. Een verdere stijging naar 100% zal worden bezien bij de behandeling van de belasting- en legesverordeningen.

Gemiddeld genomen liggen zijn de kostendekkendheidpercentages lager dan in de begroting opgenomen.. De 103% bij de afvalstoffenheffing wordt voornamelijk veroorzaakt door een voorlopig gunstige conceptafrekening van de verwerkingskosten.

Over de kostendekkendheid wordt opgemerkt dat er voor gekozen is:

1. overhead toe te rekenen op basis van personeelslasten; 
2. één systematiek van toerekening van overhead; 
3. toegroeien naar 100% kostendekkendheid; 
4. de kwijtschelding ten laste te brengen van de heffing; 
5. bij het bepalen van de tarieven van de lokale heffingen wordt geen rekening gehouden met dotaties en onttrekkingen aan reserves; 
6. de afkoopbedragen zoals opgenomen binnen de Verordening begrafenisrechten 2025 gemeente Sliedrecht worden direct in het verantwoordingsjaar als baat verantwoord. Het gevolg hiervan is dat de kostendekkendheid hierdoor positief beïnvloed wordt, dit is een consistente gedragslijn met eerdere jaren.