Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen

De gemeente beheert de openbare ruimte waarin veel activiteiten plaatsvinden. Wonen, werken en recreëren bijvoorbeeld. Voor die activiteiten zijn kapitaalgoederen als wegen, riolering, kunstwerken, groen, verlichting en gebouwen nodig. Zowel de kwaliteit van de kapitaalgoederen als het onderhoud ervan zijn bepalend voor het voorzieningenniveau en de jaarlijkse lasten.
Dit onderdeel van de begroting geeft aan voor welk ambitieniveau de gemeente heeft gekozen. Inclusief de financiële consequenties daarvan. Het door de raad gewenste onderhoudsniveau is van invloed op de lasten.
Het beleid op het onderhoud van kapitaalgoederen wordt uitgewerkt in de vorm van beleids- beheer- en onderhoudsplannen. 
Het gemeentelijk beleid en beheer voor het onderhoud van kapitaalgoederen is onder andere opgenomen in:

• het 'Beheerplan Onderhoud vastgoed 2025-2028' (vastgesteld in 2025);
• het 'Onderhoudsbeleid Vastgoed 2021-2030' (vastgesteld in 2021);
• het 'Vastgoedbeleid 2021-2028' (vastgesteld in 2021);
• de 'Accommodatievisie 2024' (vasgesteld in 2024);
• het 'Water- en rioleringsplan 2024-2028' (vastgesteld in 2024);
• het 'Beleidsplan Onderhoud wegen 2026-2035' (vastgesteld in 2026) en het 'Onderhoudsplan Wegen 2026 t/m 2030' (vastgesteld in 2026);
• het 'Beleidsplan Openbare Verlichting (vastgesteld in 2025) en het 'Onderhoudsplan Openbare Verlichting (vastgesteld in 2025);
• het 'Beheerplan Onderhoud bruggen 2022-2026' (vastgesteld in 2021);
• het 'Beheerplan Onderhoud binnenhaven 2022-2026' (vastgesteld in 2021);
• het 'Groenbeleidsplan 2021-2025' (vastgesteld in 2021) en het 'Groenbeheerplan 2023-2026' (vastgesteld in 2024) en
• het 'Uitvoeringsbeleid Speel- en sportruimte Sliedrecht' (vastgesteld in 2016).

Op basis van beheerplannen ramen we jaarlijks budgetten voor het onderhoud dat we in het begrotingsjaar willen uitvoeren. Dit doen we op basis van terugkerende inspecties. Het uitgangspunt is dat er voldoende wordt gereserveerd (stortingen in onderhoudsvoorzieningen) of dat er investeringsbesluiten genomen worden voor het uitvoeren van toekomstig onderhoud.

Hieronder gaan we verder in op de kapitaalgoederen openbaar groen en speelvoorzieningen, riolering, waterbeheer, wegen, bruggen, openbare verlichting, gebouwen en binnenhaven. De begrote stortingen in de voorzieningen voor onderhoudsreserveringen zijn gepresenteerd in de tabel in deze paragraaf.

Voor het beheer en onderhoud van de openbare ruimte heeft een rekenkameronderzoek plaatsgevonden welke in 2025 in de gemeenteraad is behandeld. Daarbij is door de gemeenteraad de aanbeveling overgenomen om met meetbare doelstellingen te gaan werken. Om hier invulling aan te geven hebben we indicatoren en streefwaardes gekoppeld aan doelstellingen. 

Groen
In 2027 starten we met het actualiseren van het groenbeheerplan. Deze is aansluitend op het groenbeleidsplan. We besteden aandacht aan de thema’s biodiversiteit, klimaatadaptatie, leefbaarheid en de uitvoerbaarheid hiervan en nemen maatregelen om invasieve exoten te voorkomen en/of te beheersen. Het doel is om het groen zoveel mogelijk in te zetten met een functie, zoals het voorkomen van wateroverlast, het bevorderen van de biodiversiteit en ecologie en het leefbaar maken van de wijken door bijvoorbeeld het zorgen voor verkoeling en andere ecosysteemdiensten. De financiële middelen die nodig zijn voor het reguliere onderhoud zijn opgenomen in de exploitatiebegroting. 

Verder handhaven we de huidige bomenaantallen en waar het kan vergroten we deze. We streven naar het behoud van grote bomen en bij de nieuwe aanplant van bomen houden we rekening met de toekomstige klimatologische en natuurlijke omstandigheden. We zorgen voor veilige en gezonde bomen door onze zorgplicht na te leven, boomveiligheidscontroles uit te voeren en regelmatig, cyclisch onderhoud en beheer uit te voeren. 

Bij herinrichtings- en renovatiewerkzaamheden sturen we aan op een maximaal haalbare oppervlakte van functioneel groen. In 2027 wordt het bereiken van deze maximaal haalbare oppervlakte groen meegenomen bij de inrichting van projecten in de openbare ruimte en in het dagelijks reguliere onderhoud. We zijn scherp op een goede inpassing van groen in de grote ontwikkelingsprojecten.
Verwijderen van groen gebeurt alleen wanneer dit écht niet anders kan. Op deze plekken komt altijd nieuw groen terug, door middel van natuurcompensatie, waarbij we de kwaliteit verbeteren ten opzichte van de eerdere situatie. 

Indicatoren

• De biodiversiteit in de (ecologische) bermen kunnen we meten aan de hand van de tool nectarindex en worden gemonitord door jaarlijkse vegetatieopnames in Augustus. 
• Daarnaast is het op peil houden van het aantal bomen een goede graadmeter voor een groen Sliedrecht. Het bomenbestand wordt bijgehouden op de bomenkaart en onderworpen aan boomveiligheidscontroles.
• Verder benutten we koppelkansen tussen klimaatadaptatie en biodiversiteit door vergroeningsmaatregelen aan te brengen in de buitenruimte.

Spelen
Het uitvoeringsbeleid speel- en sportruimte (2016) van de gemeente Sliedrecht is tussen 2017 en 2023 volledig gerealiseerd. De visie is hiermee concreet vormgegeven: inwoners van alle leeftijden kunnen in de openbare ruimte spelen, sporten, recreëren en elkaar ontmoeten. De mogelijkheden voor spelen en sporten zijn hiermee stevig verankerd. . Voor het beheer is een structureel budget beschikbaar. De voorzieningen worden onderhouden conform het warenwetbesluit Attractie- en Speeltoestellen (WAS) en de normen NEN-EN 1176 en NEN-EN 1177 . Zo blijven de voorzieningen duurzaam, veilig, aantrekkelijk en toegankelijk.

Indicator
Voor speel- en sporttoestellen en speelondergronden dienen te voldoen aan de warenwet attractie en speeltoestellen (WAS) en de norm NEN-EN 1176 en 1177. Jaarlijkse vindt hierop inspectie plaats op ieder speel- en sporttoestel.

De gemeente Sliedrecht is verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud van gemeentelijke watergangen en bijbehorende kunstwerken, zoals duikers. Daarnaast voert de gemeente het onderhoud uit aan het merendeel van de binnenstedelijke A-watergangen en duikers die sinds 2015 in eigendom zijn van Waterschap Rivierenland. Hiervoor ontvangt de gemeente jaarlijks een financiële bijdrage van het waterschap. Watergangen en aanverwante assets die eigendom zijn van derden vallen buiten de gemeentelijke verantwoordelijkheid.

Het beheer van het stedelijk watersysteem is gericht op het waarborgen van voldoende waterbergingscapaciteit, een doelmatige afvoer van hemelwater en een goed functionerend watersysteem. Daarnaast wordt ingezet op het behouden en versterken van biodiversiteit en gezonde flora en fauna. Om deze functies in stand te houden, worden watergangen periodiek gekroosd, geschoond en gebaggerd. Ook worden duikers eenmaal per tien jaar geïnspecteerd, zodat groot onderhoud en eventuele vervangingsopgaven tijdig in beeld zijn en planmatig kunnen worden uitgevoerd.

Voor het baggerbeheer hanteert de gemeente een meerjarige onderhoudscyclus. Eind 2026 wordt het Beheer- en onderhoudsplan Watergangen 2026-2030 ter vaststelling aan de gemeenteraad aangeboden. Op basis van slibmetingen en bemonsteringen wordt beoordeeld of de watergangen nog voldoen aan de vastgestelde onderhoudsdiepte. Indien dit niet het geval is, worden in samenwerking met Waterschap Rivierenland in de winter van 2027-2028 baggerwerkzaamheden uitgevoerd. Hiermee wordt toegewerkt naar een goede onderhoudstoestand van de watergangen en het voldoen aan de eisen van de schouw in 2029.

De kosten van de baggerwerkzaamheden worden gedekt vanuit de egalisatievoorziening riolering. De stand van deze voorziening is naar verwachting toereikend om de geplande werkzaamheden te bekostigen. De kosten voor regulier beheer en onderhoud worden gedekt uit het jaarlijkse exploitatiebudget voor watergangen, vijvers en sloten.

In het najaar van 2026 wordt het geactualiseerde Beleidsplan Onderhoud Wegen 2026-2035 aan de gemeenteraad ter vaststelling aangeboden . Vooruitlopend op de vaststelling hiervan houden wij de hierin opgenomen kwaliteit en uitgangspunten aan.

Als beeldkwaliteitsniveau wordt onderhoudsniveau 'B' (Basis) aangehouden, waarbij een B+ niveau geldt voor de voetpaden en fietspaden. Wanneer de onderhoudskwaliteit lager uitkomt dan worden prioriteiten gesteld op basis van de maatregeltoets (risico gestuurd onderhoud) conform het bovengenoemde beleidsplan.

In het Onderhoudsplan Onderhoud Wegen 2026-2030 zijn het onderhoudsniveau, de kosten en de planning opgenomen. Het onderhoud aan elementenverharding en asfalt loopt zoveel mogelijk via onderhoudscontracten die meerjarig aanbesteed zijn. De kosten hiervoor worden gedekt vanuit het reguliere onderhoudsbudget voor wegen. Daarnaast beschikken we over een voorziening voor groot onderhoud wegen.

Voor de herinrichting en vervanging van wegen zijn investeringskredieten beschikbaar.
In 2027 staan de volgende projecten in voorbereiding of uitvoering gepland:

• Gefaseerd uitvoeren Vogelbuurt- Zuid
• Leeghwaterstraat
• P.A. de Genestetstraat-oost
• Baaneweer, Koningsweer en Locksweer
• Professorenbuurt-Oost
• De Wiel

Indicator
Om te bepalen of we onze doelstellingen bereiken, voeren we jaarlijks een weginspectie uit. Buiten de reguliere jaarlijkse weginspectie, worden eens in de 10 jaar de funderingen van asfaltwegen technisch geïnspecteerd. 
Het percentage dat voldoet aan beeldkwaliteitsniveau B zetten we in als indicator. In 2026 streefden wij naar een verbetering van 3% en dit streven zetten wij voort om een consistente groei te tonen.
Conform het nog vast te stellen plan, rapporteren wij daarnaast los op de streefwaarde van de voetpaden en fietspaden. Wij streven ernaar om deze waardes gelijk te trekken naar de streefwaarde van het gehele areaal.    

Als uitgangspunt voor het vervangen en onderhouden van het bruggenareaal houden we het vastgestelde Beheer - en Onderhoudsplan Bruggen 2022-2026 aan tot het nieuwe plan is vastgesteld.
In dit plan wordt als onderhoudskader onderhoudsniveau 3 (redelijk) gehanteerd. Bepalend zijn de volgende indicatoren: veiligheid, functionaliteit/beschikbaarheid, duurzaamheid en toonbaarheid. Het streven is om eind 2026 een nieuw Beheer- en Onderhoudsplan ter vaststelling aangeboden te hebben.

In het Onderhoudsplan is opgenomen wat de te verwachte kosten zijn en de daarbij behorende planning ten aanzien van het onderhoudsniveau.
Voor de dekking van de kosten van groot onderhoud beschikken we over een voorziening onderhoud bruggen. Voor het volledig vervangen van een brug wordt, indien dit aan de orde is, aan de gemeenteraad voorgesteld om een investeringskrediet beschikbaar te stellen.
Onderhoud van beperkte omvang, klein onderhoud, wordt gedekt ten laste van het jaarlijkse exploitatiebudget dat opgenomen is in de begroting.

Voor de periode vanaf 2027 is in beeld gebracht, welke bruggen groot onderhoud nodig hebben of waar moet worden overgegaan tot vervanging van een brug. Deze planning is opgesteld aan de hand van de inspectieresultaten uit 2025 en de jaarlijkse visuele inspectie.

Indicator
Om te bepalen of we onze doelstellingen bereiken, voeren we 1 keer in de 5 jaar een inspectie uit volgens de NEN2767 en de CUR117. Verder voeren we jaarlijks een visuele inspectie uit om zichtbare gebreken, die de veiligheid van een brug in gevaar kunnen brengen, in kaart te brengen. We streven daarbij naar onderhoudsniveau 3 (redelijk). 
Het percentage dat hieraan voldoet, zetten we in als indicator.
In 2026 streefden we ernaar om 100% van het areaal te laten voldoen en we zetten dit streven voort.

Het beheer en onderhoud van de openbare verlichting hebben we ondergebracht bij de gemeente Dordrecht. In samenwerking zijn in 2025 uitgangspunten voor het beleid onderhoud openbare verlichting aangeboden aan de raad en vastgesteld. 
Onze ambities dragen bij aan de ruimtelijke kwaliteit, duurzaamheid, sociale en verkeersveiligheid, een levendig centrum en de financiën.

Als uitgangspunt voor de kwaliteit en veiligheid wordt de Nederlandse Praktijkrichtlijn (NPR) aangehouden. Om te bepalen of we de doelstellingen bereiken en welke maatregelen vereist zijn, is inspectie van de armaturen 1 keer per 4 jaar nodig. Naast de inspectie is eens in de 4 jaar schoonmaak van de armaturen nodig, om de lichtkwaliteit en daarmee de NPR te waarborgen. 

De onderhouds- en vervangingswerkzaamheden worden jaarlijks ingepland en integraal afgestemd op projecten en maatregelen in de openbare ruimte. 
In 2027 gaat het versneld vervangen van de verlichtingsarmaturen door led van start.

De onderhoudskosten voor het in stand houden van de openbare verlichting worden gedekt uit het exploitatiebudget. Daarnaast beschikken we voor het vervangen van lichtmasten en verlichtingsarmaturen over investeringskredieten.

Indicatoren
Als indicatoren passen we (1) de hoeveelheid verlichtingsarmaturen die in led uitgevoerd zijn toe en (2) het aantal wegvakken dat voldoet aan de Nederlandse Praktijkrichtlijn (NPR). De opgenomen streefwaarden zijn conform de doelstellingen uit het beleid.

We streven ernaar om eind 2028 100% van de verlichtingsarmaturen verled te hebben. Om hiervoor op koers te blijven, streven we ernaar om 85% verled te hebben in 2027.
Ten aanzien van de NPR is de verwachting dat 75% van de wegvakken aan het einde van 2027 voldoet aan de richtlijn.

We beheren onze gebouwen vanuit het Vastgoedbeleid 2021-2028, het Onderhoudsbeleid Vastgoed 2021-2030 en het Beheerplan Onderhoud Vastgoed. 

Het Vastgoedbeleid 2021-2028 biedt inzicht in de totale vastgoedportefeuille en de organisatie van het vastgoedbeheer. Daarnaast fungeert het beleid als afwegingskader voor het behoud dan wel de afstoting van vastgoedobjecten.

In 2025 is het geactualiseerde Beheerplan Onderhoud Vastgoed vastgesteld voor de periode 2025-2028. Dit plan vormt de basis voor de onderbouwing van de onderhoudsbudgetten van de gemeentelijke gebouwen en geeft inzicht in de (bouw)technische staat van het vastgoed. 

Het onderhoud van de gemeentelijke binnenhaven is gericht op het waarborgen van een veilige en goed bevaarbare haven.

Het onderhoudsregime bestaat uit periodieke dieptepeilingen, die doorgaans aan het einde van een planperiode worden uitgevoerd. Hiermee wordt de aanwas van slib gemonitord en worden eventuele knelpunten tijdig in beeld gebracht. Indien uit deze peilingen blijkt dat de vereiste vaardiepte niet meer wordt gehaald, worden baggerwerkzaamheden uitgevoerd.

In 2024 is een dieptepeiling uitgevoerd. Hieruit bleek dat de haven nog voldoet aan de minimaal vereiste vaardiepte van -4,0 m NAP. Daarom waren baggerwerkzaamheden niet noodzakelijk. Bemonstering van de baggerspecie, waaronder onderzoek naar mogelijke verontreinigingen zoals PFAS, vindt plaats op het moment dat baggerwerkzaamheden daadwerkelijk worden uitgevoerd.

Het huidige Beheer- en onderhoudsplan Binnenhaven loopt af aan het einde van 2026. Daarom wordt in 2027 uitvoering gegeven aan het geactualiseerde Onderhoudsplan Binnenhaven 2027-2031. Dit plan is opgesteld op basis van een evaluatie van de voorgaande planperiode en biedt een actueel kader voor het beheer en onderhoud van de binnenhaven in de komende jaren.

In 2026 is besloten de voorziening Onderhoud Haven op te heffen. Aan dit besluit lagen verschillende overwegingen ten grondslag, waaronder de beperkte jaarlijkse slibaanwas in de binnenhaven. Hierdoor vervalt de verplichting om op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) een beheerplan voor deze voorziening vast te stellen. Op basis van de gemeentelijke financiële verordening blijft actualisatie van het onderhoudsplan echter noodzakelijk.

De kosten voor regulier beheer en onderhoud worden gedekt uit het jaarlijkse exploitatiebudget.

De benodigde financiële middelen ten behoeve van de upgrade qua uitstraling en het benodigde onderhoud zijn opgenomen in de begroting. Inmiddels heeft de provincie besloten om lijn 23 uit de dienstregeling te verwijderen, waardoor de middelen voor upgrade en onderhoud wellicht anders bestemd zullen worden. We maken een inventarisatie over de totale bijdrage aan het regionale OV (vanuit Sliedrecht). We zullen in gesprek gaan over een alternatieve aanwending.

In het kader van de begroting is het van belang dat er voldoende wordt gereserveerd voor toekomstig onderhoud. In 2026 doen we stortingen in de diverse onderhoudsvoorzieningen conform onderstaande tabel.