Meer
Publicatiedatum: 22-11-2019

Inhoud

Programma onderdelen

Algemeen

Inleiding

Het financieel perspectief van de gemeente Sliedrecht is nadelig. De primaire begroting 2020 sluit met een negatief saldo van € 212.000. Het perspectief op de langere termijn is nadelig. Dit is voornamelijk te wijten aan negatieve financiële ontwikkelingen op het gebied van het sociaal domein en het wegvallen van de inkomsten precariobelasting vanaf 2022. Tegelijkertijd met deze begroting wordt aan uw raad de uitwerking van een aantal denkrichtingen aangeboden om te komen tot een meerjarige sluitende begroting. Dit wordt gepresenteerd als 1e begrotingswijziging 2020.

Verder zijn de risico’s voldoende afgedekt in de gevormde risicoreserve.

Hoofdlijnen financiële gevolgen

In de Kadernota 2020 is een negatief saldo gepresenteerd voor de begroting 2020 van € 1.216.000. in deze begroting is onder andere het effect van de mei/septembercirculaire 2019 verwerkt. Daarnaast is het effect van andere ontwikkelingen en raadsbesluiten verwerkt. Hieronder worden deze ontwikkelingen toegelicht.

Overzicht ontwikkeling van het saldo van de begroting  

  Omschrijving

2020

2021

2022

2023

Saldo Kadernota 2020

 N        1.216

 N        1.698

 N        2.730

 N        2.884

Effect meicirculaire 2019

 V         1.019

 V            888

 V            143

 V            166

Effect septembercirculaire 2019

 V             91

 V            493

 V            586

 V            487

Verordening rechtspositie raads- en commissieleden

 N             37

 N             37

 N             37

 N             37

Verhuur Nicolaas Beetsstraat 2 - 6

 N             30

 N             30

 N             30

 N             30

Toegerekende rente grondexploitaties

 N             41

 N             29

 N             28

 N             27

Rentevoordeel financiering

 V             46

 V             41

 V             37

 V             32

Diversen

 N             44

 N             12 

 N               9 

 N               5 

Resultaat primaire begroting

 N           212

 N           384

 N        2.069

 N        2.298

 

Effect meicirculaire 2019
De meicirculaire laat een positief effect zien op de gepresenteerde saldo's 2019 tot en met 2023. Dit effect is verwerkt in deze begroting.

Effect septembercirculaire 2019
De septembercirculaire laat een positief effect zien op de gepresenteerde saldo's 2020 tot en met 2023. Dit effect is verwerkt in deze begroting. In tegenstelling tot voorgaande jaren is de septembercirculaire dit jaar tijdens het proces van de begroting verschenen. Dit effect is ververwerkt in deze begroting.

Verordening rechtspositie raads- en commissieleden
Met ingang van 1 januari 2019 is een nieuw Rechtspositiebesluit decentrale politieke ambtsdragers, en de daarbij behorende Regeling rechtspositie decentrale politieke ambtsdragers, in werking getreden. De structurele financiële gevolgen, die voortvloeien  uit het nieuwe rechtspositiebesluit , zijn verwerkt  in deze begroting 2020. De gevolgen voor 2019 worden verwerkt in de tweede tussenrapportage 2019.

Verhuur Nicolaas Beetsstraat 2 - 6
In de besluitvormende raadsvergadering van  8 oktober 2019 is het verhuur scenario m.b.t. Nicolaas Beetsstraat 2-6 vastgesteld. De structurele financiële gevolgen hiervan zijn in deze begroting verwerkt middels een stelpost. De gevolgen voor 2019 en verder worden betrokken bij de tweede tussenrapportage 2019 door een geactualiseerde vastgoedexploitatie (VEX). Daar zal de stelpost ingezet worden zodat de structurele gevolgen voor de jaren 2020 en verder worden geneutraliseerd.

Effect septembercirculaire 2019
De septembercirculaire laat een positief effect zien op de gepresenteerde saldo's 2020 tot en met 2023.

Toegerekende rente grondexploitaties
Dit betreft een mutatie op de toegerekende rente grondexploitaties. Dit is het gevolg van de actualisatie van de grondexploitaties. Door deze actualisatie is de gemiddelde boekwaarde van onderhandenwerk lager dan voorheen begroot. Dit levert een rente nadeel op omdat er minder rente kan worden toegerekend.

Rentevoordeel financiering
De gemeente Sliedrecht heeft op basis van haar liquiditeitsbehoefte eind september 2019 een nieuwe langlopende lening afgesloten van € 20 mln. Als gevolg van de huidige marktomstandigheden is de gemeente Sliedrecht een rentepercentage overeengekomen van -0,23% met een rentevast periode van 10 jaar. Dit betekent ten opzichte van de kadernota 2020 een rentevoordeel van € 46.000 in 2020 aflopend, als gevolg van lineaire aflossing van de lening, naar € 32.000 in 2023.

Provinciaal toezicht

De door de raad vastgestelde begroting 2020 dient vóór 15 november 2019 aan de provincie te worden toegestuurd ter goedkeuring. De provincie toetst of de gemeentebegroting voldoet aan de gestelde wettelijke eisen en provinciale regelgeving. De minste vorm van provinciaal toezicht is het zogenoemde repressief toezicht. Dit betekent dat een gemeente zonder voorafgaande goedkeuring van de provincie de begroting en begrotingswijzigingen kan uitvoeren. Daarbij is leidend dat de structurele lasten gedekt moeten zijn door structurele baten (materieel begrotingsevenwicht). Om in beeld te brengen of de begroting materieel in evenwicht is, moet het begrotingssaldo gecorrigeerd worden met het saldo van incidentele baten en lasten. Het effect daarvan voor de gemeente Sliedrecht is opgenomen in onderstaande tabel.

Omschrijving

2020

2021

2022

   2023

Saldo primaire begroting 2020

N      212

 N      384

 N   2.069

 N   2.298

Waarvan saldo incidentele baten en lasten

N      594

 N      424

 N          80

 N          15

Materieel begrotingssaldo

 V      382

 V         40

 N   1.989

 N   2.283

Als de begroting niet materieel in evenwicht is, wordt de gemeente onder preventief provinciaal toezicht geplaatst. Dit betekent dat een gemeente de begroting en begrotingswijzigingen pas mag uitvoeren na voorafgaande goedkeuring van de provincie. Op basis van bovenstaande is de verwachting dat voor de gemeente Sliedrecht repressief provinciaal toezicht van toepassing blijft. Een overzicht van de incidentele baten en lasten is terug te vinden in de financiële begroting.

1e begrotingswijziging 2020 (ombuigingen)

Op 25 juni 2019 zijn de 1e tussenrapportage 2019 en de kadernota 2020 in de raad van Sliedrecht vastgesteld. Hiermee hebben we zicht op het verwachte resultaat voor 2019 en verder en zijn de kaders voor het opstellen van de begroting 2020 bekend. Er wordt een flink tekort verwacht, vooral ingegeven vanuit het sociaal domein en het wegvallen van de inkomsten precariobelasting vanaf 2022. Daarom zijn in de kadernota 2020 denkrichtingen/ombuigingen benoemd welke worden uitgewerkt om dit tekort om te buigen en een sluitende begroting 2020 te kunnen aanbieden. Op basis van de algemene beschouwingen op 25 juni jl. in de raad is een beeld gegeven van de politieke wensen ten aanzien van de opgenomen denkrichtingen ombuigingen in de kadernota 2020. Op basis van deze beraadslagingen heeft het college besloten een elftal denkrichtingen uit te werken. In een fractiespecialistenoverleg van 26 september zijn deze elf denkrichtingen/ombuigingen toegelicht. In de volgende tabel zijn van deze elf ombuigingen de ombuigingen opgenomen welke een financieel effect hebben op het saldo van de meerjarenbegroting:

  Omschrijving

2020

2021

2022

2023

Resultaat primaire begroting 2020

 N      212

 N      384

 N   2.069

 N   2.298

a.     Het toegroeien naar 100% kostendekkendheid[1]

 V       413

 V       827

 V    1.239

 V    1.652

b.    Uitkomsten taskforce sociaal domein

 V       381

 V       381

 V       381

 V       381

c.     Uitkomsten omdenknotitie Jeugd

 N       359

 N       359

 N       359

 N       359

d.    Investeringen laten vervallen of uitstellen

 V       286

 V       223

 V       223

 V       223

e.     Lobby naar rijk /aansluiten bij gemeenten

-

-

 V       602

 V       602

f.1. Amendement buurtgezinnen

N        46

-

-

-

f.2. Dekking amendement buurtgezinnen
      (stelpost nieuw beleid)

V        46

-

-

-

Subtotaal 1e begrotingswijziging 2020

 V        721

 V     1.072

 V     2.086

  V     2.499

Saldo begroting 2020 na 1e begrotingswijziging

 V      509

 V      688

 V        17

 V      201

Disclaimer:
De begroting 2020 na 1e begrotingswijziging 2020 laat een aflopend positief saldo zien tot € 17.000 in 2022. In dit saldo zijn de taakstellingen van de Gemeenschappelijke Regeling Drechtsteden (GRD) en De Dienst Gezondheid & Jeugd (DG&J) verwerkt. Op basis van de huidige informatie bestaat er geen zekerheid over de haalbaarheid van deze taakstellingen.

a. Het toegroeien naar 100% kostendekkendheid in vier jaar vanaf 2020 tot en met 2023
Voor de tarieven en heffingen is het uitgangspunt 100% kostendekkendheid. De tarieven en heffingen zijn in de begroting 2020 van Sliedrecht nog niet 100% kostendekkend. Het voorstel is om toe te groeien naar 100% kostendekkendheid in vier jaar[2] vanaf 2020 tot en met 2023. Dit betreft de volgende heffingen:

Extra opbrengst heffingen

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Afvalstoffenheffing

V   255

V   511

V     766

V  1.021

V  1.021

V  1.021

Reinigingsrecht

V      26

V      51

V        77

V      103

V      103

V      103

Rioolheffing

V      72

V   144

V      215

V      287

V      287

V      287

Havengelden

V         4

V         7

V         11

V         14

V         14

V         14

Lijkbezorging [3]

V      48

V      97

V      145

V      194

V      242

V      291

Bouwleges

V         8

V      17

V         25

V         33

V         33

V         33

Totaal budgettair effect

V   413

V   827

V  1.239

V  1.652

V  1.700

V  1.749

 

Meerjarenbeeld heffingen

In onderstaande tabel worden de stijgingen zowel in geld uitgedrukt als in de relevante percentages:

 Heffingen

2020

2021

2022

2023

Totaal

Afval

V       255

V       255

V          255

V        255

V    1.021

Afval %

13%

11%

10%

9%

 

Bedrijfsafval

V          26

V          26

V             26

V          26

V        103

Bedrijfsafval %

7%

6%

6%

6%

 

Rioolheffing

V          72

V          72

V             72

V          72

V        287

Rioolheffing %

3%

3%

3%

2%

 

Havens

V             4

V            4

V               4

V             4

V           14

Havens %

6%

6%

5%

5%

 

Lijkbezorging3

V          48

V          48

V             48

V           48

V        192

Lijkbezorging %

9%

9%

8%

7%

 

Bouwleges

V             8

V             8

V                8

V              8

V           33

Bouwleges %

2%

2%

2%

2%

 

Totaal

V       413

V       413

 V         413

 V       413

V    1.650

 

b. Uitkomsten taskforce sociaal domein
Op 2 juli 2019 heeft de Drechtraad besloten over de 1e tussenrapportage 2019 en de begroting 2020. In de besluitvorming is een geamendeerd amendement aangenomen op de besluitvorming van de begroting 2020. Door de amendementen is het volgende gewijzigd:

1. Er is tot een taakstelling van € 5 mln. besloten voor 2020.

2. Er is besloten dat het niveau van 2020 (aantallen en prijs) moet worden aangehouden voor de jaren 2021 en verder. Dit betekent dat ten opzichte van verwacht stijging in de begroting Gemeenschappelijke Regeling Drechtsteden (GRD) een taakstelling is voor 2021 van 8,5 mln. in 2022 van 12,6 mln. en in 2023 van 16,6 mln.

Op 1 oktober 2019 heeft de Drechtraad besloten, met goedkeuring van de Provincie Zuid-Holland (hierna PZH), dat er in november 2019 een procesvoorstel in de Drechtraad wordt behandeld en de komende maanden worden gebruikt om de daadwerkelijke invulling van de taakstelling aan te geven in samenwerking met alle partijen.

Op basis van bovenstaande verwerkt de gemeente Sliedrecht de oorspronkelijke volumegroei van de GRD in haar begroting met aftrek van de in het amendement opgenomen taakstelling van € 5 mln. Dit heeft een structureel positief effect van € 381.000 (7,6% van € 5 mln.), op het saldo van de meerjarenbegroting van Sliedrecht. Tegenover het verwerken van dit positieve effect is in het weerstandsvermogen een risico opgenomen. Volledigheidshalve wordt hiervoor verwezen naar de paragraaf weerstandsvermogen.

c. Uitkomsten omdenknotitie Jeugd
De Dienst Gezondheid & Jeugd (DG&J) heeft op 4 juli 2019 besloten in het Algemeen Bestuur (AB) haar 1e tussenrapportage 2019 aan te houden. Hierin is een stijging van de kosten Jeugd opgenomen van ruim € 10 mln. Voor Sliedrecht betekent dit een verhoging van haar bijdrage van een kleine € 0,7 mln.

Op 12 september 2019 heeft het AB van de DG&J alsnog haar 1e bestuursrapportage 2019 en haar geactualiseerde meerjarenbegroting 2020 – 2023 vastgesteld. Hierin is een structurele stijging van 10,2 mln. opgenomen vanaf 2019 met daarin een taakstelling van 5 mln. in 2020, 5 mln. in 2021 en 4,7 mln. in 2022. Besluitvorming over de concrete invulling van deze taakstelling, de zogenoemde maatregelen uit de omdenknotitie Jeugd, moet nog plaatsvinden.

Op basis van bovenstaande verwerkt de gemeente Sliedrecht de stijging van lasten jeugdzorg zoals vastgesteld in de 1e bestuursrapportage 2019 van de DG&J met aftrek van de in het AB van 12 september 2019 besloten taakstelling van 5 mln. in 2020. Dit heeft een structureel negatief effect van € 359.000 ( 7,2% van 5 mln.) op het saldo van de meerjarenbegroting van Sliedrecht. Daarnaast is voor deze taakstelling in het weerstandsvermogen een risico opgenomen. Volledigheidshalve wordt hiervoor verwezen naar de paragraaf weerstandsvermogen.

d. Investeringen laten vervallen of uitstellen/ afschrijvingsreserves
Tijdens het proces van de begroting 2020 is onderzoek gedaan naar de fasering van de kredieten. Daarbij is kritisch gekeken naar de planning van onze investeringen. Deze geplande investeringen zijn getoetst op nut en noodzaak. Dit heeft geresulteerd in een bijgestelde fasering. Deze bijstelling levert een € 86.000 voordeel op, waarvan € 63.000 incidenteel en € 23.000 structureel. Dit voordeel is te danken aan het vrijvallen van kapitaalasten door het uitstellen/vervallen van kredieten.

Daarnaast is de omvang van de afschrijvingsreserve maatschappelijk nut onderzocht. Sinds de wijziging in het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) wordt de reserve maatschappelijk nut vanaf 2017 voor het belangrijkste gedeelte jaarlijks gevoed door de toenmalige storting in de voorziening wegen. Uit het onderzoek blijkt dat we jaarlijkse meer storten in deze reserve dan op basis van het investeringsprogramma nodig is. Hierdoor kan deze jaarlijkse storting in de reserve maatschappelijk nut met € 200.000 worden verlaagd. Deze ombuiging resulteert per saldo in een voordeel van € 286.000, waarvan € 63.000 incidenteel en € 223.000 structureel.

e. Aansluiten bij wat andere gemeenten doen / lobby naar rijk
Tegelijk met publicatie van de meicirculaire 2019 heeft het Kabinet besloten incidenteel extra gelden jeugdzorg ter beschikking te stellen voor de jaren 2019 tot en met 2021. In 2020 is er een nieuw onderzoek aangekondigd welke de basis dient te vormen voor eventuele extra gelden Jeugd ná 2021.

Het Ministerie van BZK, VNG en de provinciale toezichthouders hebben gezamenlijk een richtlijn opgesteld. In hoofdlijn staat hierin dat de gemeenten de extra middelen jeugdzorg structureel mogen aanmerken, dus ook voor 2022 en 2023, onder de voorwaarde dat er maatregelen worden genomen gericht op beheersing van de kosten van jeugdzorg. De DG&J heeft in haar AB van 12 september 2019 besloten over de taakstelling ter beheersing van de kosten van jeugdzorg.

Op basis van bovenstaande verwerkt de gemeente Sliedrecht de extra gelden jeugdzorg structureel in haar begroting 2020. Dit betekent een structureel positief effect op het begrotingssaldo van € 602.000 vanaf 2022. Tegenover het verwerken van dit positieve effect is een risico opgenomen in het weerstandsvermogen. Volledigheidshalve wordt hiervoor verwezen naar de paragraaf weerstandsvermogen.



[1] Inclusief amendement 'Begraven moet betaalbaar blijven'.

[2] Voor de lijkbezorging is een amendement 'begraven moet betaalbaar blijven' aangenomen om in zes jaar tijd toe te groeien naar 100% kostendekkendheid.

[3] Als gemeente heffen wij rechten voor het gebruik van de begraafplaats en voor het verlenen van gemeentelijke diensten in verband met de begraafplaats. Uitgangspunt is dat dit ten hoogste kostendekkend gebeurt. De berekening van de kostendekkendheid wordt aan het eind van de paragraaf samengevat in een overzicht.

Leeswijzer

Programmabegroting
De programmabegroting is opgebouwd uit programma’s en paragrafen. De programma’s geven informatie per ‘beleidsveld’. De paragrafen geven informatie over de gemeente in zijn geheel en geven diverse dwarsdoorsneden door de programma’s heen. Ze zijn bedoeld om de raad een beleidsmatig inzicht te geven in beheersmatige zaken. Via de paragrafen stelt de raad de beleidskaders voor de diverse onderdelen van de financiële functie. Het autorisatieniveau van de gemeenteraad voor de budgetten bevindt zich op de niveaus van de programma’s.

Programma's
Hoofdstuk 3 is het programmaplan met de vijf programma’s. Een programma bestaat uit één of meerdere thema's. Elk programma begint met een inleiding, gevolgd door een toelichting op de ambities en ontwikkelingen. Daarna volgt een overzicht van de speerpunten uit het College Uitvoeringsprogramma (CUP), worden de bijdragen van de verbonden partijen omschreven en volgt een overzicht van de kaders waarbinnen het college werkt.

Indicatoren
In aanloop naar deze begroting is een proces doorlopen tot het ontwikkelen van indicatoren. Er zijn twee type indicatoren opgenomen. Enerzijds lokale indicatoren in de programma's welke het mogelijk maken te sturen en verantwoording af te leggen over het gevoerde beleid. Anderzijds de verplichte indicatoren (waarstaatjegemeente.nl) welke voortvloeien uit wetgeving welke juist worden gebruikt om trends te ontdekken en op basis daarvan nader onderzoek te doen of maatregelen te nemen. De verplichte indicatoren zijn opgenomen in hoofdstuk 6. Hierbij is tevens het uitgangspunt gehanteerd dat deze meerjarig in beeld zijn gebracht.

Paragrafen
Hoofdstuk 4 bevat de paragrafen: een belangrijk element in de begroting. De paragrafen geven een ‘dwarsdoorsnede’ van de begroting bezien vanuit een bepaald perspectief. Veel van de paragrafen zijn hierdoor een belangrijke aanvulling op de informatie over de (meerjaren)begroting.

Vrijwel alle paragrafen zijn wettelijk voorgeschreven van uit het BBV.

De paragrafen vormen de kaders die de raad voor het college stelt voor het beheer en de uitvoering van het beleid (en de begroting). De raad heeft hiermee instrumenten in handen om:

1. de beleidslijnen van de diverse onderdelen van de financiële functie vast te stellen;
2. de hoofdlijnen van de uitvoering te controleren.

Financiële begroting
Hoofdstuk 5, de financiële begroting, bevat een aantal cijfermatige tabellen, zoals het overzicht van baten en lasten, het overzicht van incidentele baten en lasten, algemene dekkingsmiddelen, geprognosticeerde balans en de reserves en voorzieningen.

Financiële tabellen
We ronden bedragen standaard af op € 1.000, tenzij anders weergegeven. We noteren een bedrag met een V of een N, waarbij V staat voor ‘per saldo voordeel’ en N staat voor ‘per saldo nadeel’. Een V kan zowel lagere lasten als hogere baten betekenen. Een N kan zowel hogere lasten als lagere baten betekenen.